Fëmijët te dentisti: kur duhet vizita e parë?

Kontrolli i parë dentar duhet planifikuar kur del dhëmbi i parë i qumështit dhe jo më vonë se ditëlindja e parë. Kjo vizitë zakonisht është e shkurtër dhe fokusohet te shëndeti i gojës, ushqyerja, higjiena dhe mënyra si prindi mund të kujdeset për dhëmbët e vegjël. Nuk është e nevojshme të prisni derisa fëmija të ketë dhimbje ose derisa të dalin të gjithë dhëmbët e qumështit.

Vizita e hershme nuk do të thotë se fëmijës do t’i bëhet patjetër trajtim. Dentisti vlerëson gojën, diskuton rrezikun për karies dhe ju jep këshilla që lidhen me moshën e fëmijës. Edhe mënyra si përgatitet vizita ka rëndësi: një takim i qetë, pa presion dhe me pritshmëri realiste mund ta ndihmojë fëmijën të krijojë përvojë më të mirë. Ky udhëzues shpjegon kohën e vizitës, çfarë ndodh, si të përgatiteni dhe cilat shenja kërkojnë kontroll më të shpejtë.

Pse të mos prisni derisa të shfaqet një problem?

Dhëmbët e qumështit mund të preken nga kariesi sapo dalin. Në fazat e para, dëmtimi mund të mos shkaktojë dhimbje të dukshme, ndërsa një fëmijë i vogël mund të mos jetë në gjendje të shpjegojë ku e shqetëson. Kontrolli i hershëm i jep dentistit mundësinë të shohë si po dalin dhëmbët, të kontrollojë mishrat dhe të identifikojë faktorë që mund të rrisin rrezikun për karies.

Dhëmbët e qumështit ndihmojnë në përtypje, të folur dhe në ruajtjen e hapësirës për dhëmbët e përhershëm. Kjo nuk do të thotë se çdo dhëmb qumështi duhet ruajtur me çdo kusht, por problemet nuk duhen lënë pa vlerësim. Nëse një dhëmb dëmtohet ose infektohet, dentisti shpjegon alternativat sipas moshës, shkallës së dëmtimit dhe ndikimit te dhëmbët përreth.

Shoqata Amerikane e Stomatologjisë këshillon që vizita e parë të bëhet pas daljes së dhëmbit të parë dhe jo më vonë se ditëlindja e parë. Akademia Amerikane e Stomatologjisë Pediatrike jep të njëjtin afat dhe e lidh vizitën me këshillimin për higjienën dhe ushqyerjen. Mund të lexoni udhëzimin për vizitën e parë dentare të foshnjës dhe pyetjet e prindërve për kujdesin dentar të fëmijës.

Çfarë ndodh gjatë takimit të parë?

Fillimisht dentisti mund t’ju pyesë për shtatzëninë dhe lindjen nëse kjo lidhet me historinë mjekësore, mënyrën e ushqyerjes, përdorimin e shishes, zakonet e gjumit, kujdesin e përditshëm dhe nëse ka pasur shqetësime. Tregoni nëse fëmija merr barna, ka alergji, probleme shëndetësore ose ka pasur vështirësi në vizita mjekësore. Këto të dhëna ndihmojnë që këshillat të përshtaten për fëmijën, jo të jepen si rregulla të përgjithshme.

Ekzaminimi mund të përfshijë kontrollin e dhëmbëve që kanë dalë, mishrave, gjuhës dhe indeve të buta. Për foshnjat, prindi mund ta mbajë fëmijën në prehër ose ta ndihmojë të ndihet i sigurt, sipas mënyrës që përdor klinika. Dentisti mund të numërojë dhëmbët, të kontrollojë për njolla ose shenja kariesi dhe të shohë si mbyllen nofullat. Radiografitë nuk janë automatike te një kontroll rutinë i foshnjës; ato merren vetëm kur ekziston një arsye klinike.

Pjesë e rëndësishme e vizitës është biseda me prindin. Mund të merrni udhëzime për larjen, sasinë e pastës me fluor të përshtatshme për moshën, pijet dhe ushqimet që ndikojnë te dhëmbët, si dhe për zakonet e shishes apo biberonit. Këshilla duhet të jetë konkrete dhe e zbatueshme në shtëpi. Nëse fëmija është më i rritur, dentisti mund t’i flasë drejtpërdrejt me fjalë të thjeshta dhe t’i tregojë instrumentet para përdorimit.

Si ta përgatisni fëmijën pa e frikësuar

Përgatitja varet nga mosha dhe temperamenti. Për foshnjën, mjafton që prindi të jetë i qetë dhe të sjellë sendet që ndihmojnë rutinën e zakonshme, si biberoni ose lodra e preferuar. Për parashkollorin, tregoni shkurt se dentisti do të numërojë dhëmbët dhe do të shohë gojën. Përdorni fjalë neutrale si “kontroll” dhe “pasqyrë e vogël”; shmangni përshkrimet e dhimbjes ose kërcënimet si “po nuk i lave, dentisti do t’i shpojë”.

Lexoni një libër për vizitën te dentisti ose luani lojën e numërimit të dhëmbëve.
Planifikoni takim në një orar kur fëmija zakonisht është i çlodhur dhe jo shumë i uritur.
Mbërrini me kohë, por mos e zgjasni pritjen nëse fëmija lodhet.
Tregojini dentistit paraprakisht nëse ka ndjeshmëri ndaj zhurmave, prekjes ose ndonjë përvojë të vështirë.
Lëreni profesionistin të drejtojë shpjegimet gjatë kontrollit dhe lavdëroni përpjekjen, jo vetëm bindjen.

Prindi nuk ka nevojë të premtojë se “nuk do të ndodhë asgjë” nëse nuk e di çfarë do të kërkojë ekzaminimi. Mund të thotë: “Do të shohim bashkë si janë dhëmbët, dhe dentisti do të na tregojë çfarë duhet të bëjmë.” Kjo e mban pritshmërinë të sinqertë. Nëse fëmija qan, lëviz ose nuk pranon ta hapë gojën, mos e shihni automatikisht si dështim. Ndonjëherë vizita e parë synon njohjen me ambientin, ndërsa ekzaminimi i plotë planifikohet kur fëmija të jetë më i qetë.

Kujdesi në shtëpi nga dhëmbi i parë

Filloni pastrimin sapo të dalë dhëmbi i parë. Përdorni furçë me kokë të vogël dhe qime të buta, si edhe pastë me fluor në sasi të përshtatshme për moshën sipas udhëzimit të dentistit ose rekomandimeve kombëtare. Për fëmijët e vegjël, prindi duhet ta kryejë ose ta mbikëqyrë larjen, sepse aftësia për të pastruar mirë zhvillohet gradualisht. Një fëmijë që mban furçën vetë mund të mos pastrojë ende të gjitha sipërfaqet.

Frekuenca dhe teknika duhen diskutuar me profesionistin, sidomos nëse fëmija ka rrezik të shtuar për karies, merr fluor nga burime të ndryshme ose ka nevoja të veçanta. Mos jepni suplemente fluori pa këshillë individuale. Mbajeni të shkurtër rutinën: lani me lëvizje të buta të gjitha sipërfaqet, sidomos dhëmbët e pasmë që dalin më vonë dhe mund të jenë të vështirë për t’u arritur.

Shpeshtësia e ushqimeve dhe pijeve me sheqer ka rëndësi, jo vetëm sasia në një vakt. Pijet e ëmbla ose qumështi i lënë në gojë gjatë gjumit mund të rrisin ekspozimin e dhëmbëve ndaj sheqerit. Për foshnjat, ndiqni këshillën e profesionistit për ushqyerjen dhe kalimin nga shishja; mos vendosni lëng apo pije të ëmbla në biberon për qetësim gjatë natës. NHS këshillon larjen sapo del dhëmbi i parë dhe kontrollin te dentisti kur shfaqet dhëmbi i qumështit ose para moshës 12 muajshe: kujdesi për dhëmbët e fëmijëve.

Sa shpesh duhet kontrolluar fëmija?

Nuk ka një interval të vetëm që u përshtatet të gjithë fëmijëve. Dentisti përcakton kohën e kontrollit tjetër sipas rrezikut për karies, gjendjes së mishrave dhe dhëmbëve, zakoneve, historisë së mëparshme dhe nevojave të fëmijës. Një fëmijë me shëndet të mirë oral mund të ketë nevojë për një ritëm tjetër nga një fëmijë me njolla të bardha, karies të mëparshëm, dhimbje, vështirësi në pastrim ose nevoja shëndetësore të veçanta.

Kontrolli nuk zëvendëson larjen në shtëpi. Po ashtu, nëse shfaqet dhimbje ose një dëmtim, mos prisni datën e kontrollit të radhës. Telefononi klinikën dhe shpjegoni simptomat, veçanërisht nëse ka ënjtje, temperaturë, traumë ose vështirësi në të ngrënë e në gjumë.

Gjatë këshillimit, dentisti mund të vlerësojë edhe rrezikun individual për karies. Kjo përfshin jo vetëm numrin e dhëmbëve, por historinë e kariesit në familje, ekspozimin e shpeshtë ndaj sheqerit, aftësinë për të pastruar, përdorimin e pastës me fluor dhe faktorë shëndetësorë. Nëse fëmija ka nevoja të veçanta, vështirësi shqisore ose merr barna që ndikojnë në pështymë, tregojini profesionistit. Mund të jetë e dobishme të përshtatet kohëzgjatja e takimit, mënyra e komunikimit ose ritmi i kontrolleve.

Vizita e parë është gjithashtu një mundësi që prindi të marrë përgjigje për pyetje të zakonshme: a është normale mënyra si po dalin dhëmbët, si duhet të pastrohet një zonë e vështirë, çfarë të bëhet nëse fëmija nuk pranon furçën, ose si të menaxhohet goditja e një dhëmbi. Shkruajini pyetjet përpara takimit. Nuk ka nevojë që fëmija të ketë një problem të dukshëm që vizita të jetë e vlefshme; këshillimi parandalues mund ta ndihmojë familjen të krijojë zakone të përshtatshme që në fillim.

Kur duhet kërkuar kontroll më shpejt?

Njollë e bardhë, kafe ose e zezë që nuk largohet me pastrim.
Dhimbje, ndjeshmëri gjatë ngrënies ose fëmija shmang përtypjen nga njëra anë.
Ënjtje, gjakosje e përsëritur, qelb ose erë e keqe e vazhdueshme.
Dhëmb i thyer, traumë në gojë ose dhëmb që ka ndryshuar ngjyrë pas goditjes.
Vështirësi në të ngrënë, gjumë të shqetësuar ose temperaturë që shoqërohet me dhimbje dentare.

Ënjtja e fytyrës që përhapet, temperaturë e lartë, gjendje e rënduar ose vështirësi në frymëmarrje e gëlltitje kërkojnë ndihmë urgjente. Mos vendosni aspirinë mbi mishrat, mos përdorni antibiotikë të mbetur nga një trajtim i mëparshëm dhe mos e ngrohni një zonë të enjtur pa udhëzim. Dentisti ose mjeku përcakton trajtimin e sigurt pas vlerësimit.

Pyetje të shpeshta

Në çfarë moshe duhet vizita e parë dentare?

Planifikojeni kur del dhëmbi i parë dhe jo më vonë se ditëlindja e parë. Nëse fëmija është më i madh dhe nuk ka bërë ende kontroll, caktoni një vizitë tani; nuk është tepër vonë për të filluar kujdesin parandalues.

A do t’i bëhen radiografi foshnjës gjatë kontrollit të parë?

Jo domosdoshmërisht. Radiografia bëhet vetëm kur dentisti ka një arsye klinike dhe kur imazhi pritet të ndihmojë diagnozën ose planin. Një kontroll rutinë i gojës mund të mos kërkojë radiografi.

Çfarë duhet të marr me vete?

Merrni informacion për shëndetin, barnat dhe alergjitë e fëmijës, si dhe çdo raport të mëparshëm nëse ka. Një lodër ose biberon i njohur mund ta qetësojë. Nëse ka pasur traumë ose dhimbje, shpjegoni kur ndodhi dhe çfarë e përkeqëson.

Po nëse fëmija qan ose nuk hap gojën?

Kjo mund të ndodhë, veçanërisht në një ambient të panjohur. Tregojini dentistit çfarë e qetëson fëmijën dhe mos e turpëroni. Në varësi të arsyes së vizitës, mund të mjaftojë njohja me klinikën dhe të planifikohet një takim tjetër.

A kanë rëndësi dhëmbët e qumështit nëse gjithsesi do të bien?

Po. Ata ndihmojnë në përtypje dhe të folur dhe ruajnë hapësirë për dhëmbët e përhershëm. Kariesi ose infeksioni në dhëmbët e qumështit mund të shkaktojë dhimbje dhe të kërkojë trajtim, ndaj vlerësohet nga dentisti.

Sa herë në vit duhet të shkojë fëmija te dentisti?

Frekuenca përcaktohet sipas rrezikut dhe gjendjes së fëmijës. Mos supozoni se çdo fëmijë ka nevojë për të njëjtin interval; ndiqni kohën që ju rekomandon dentisti pas ekzaminimit.

A ofron Art Dent Clinic stomatologji pediatrike?

Faqet publike të klinikës përshkruajnë shërbime dentare për mosha të ndryshme, por nuk konfirmojnë një shërbim të veçantë pediatrik. Para se të caktoni takim për një foshnjë ose fëmijë, pyesni klinikën për përvojën, moshën që mund të vlerësohet dhe mënyrën si organizohet vizita.

Përfundim

Kontrolli i hershëm ndihmon prindin të marrë udhëzime dhe dentisti të vlerësojë shëndetin e dhëmbëve që sapo kanë dalë. Përgatiteni fëmijën me qetësi, sillni informacionin shëndetësor dhe kërkoni këshilla praktike për larjen e ushqyerjen. Art Dent Clinic në Tiranë paraqet shërbimet e saj në faqen e shërbimeve dentare dhe jep informacion për klinikën te faqja Rreth nesh. Meqë faqet publike nuk konfirmojnë një shërbim të veçantë pediatrik, kontaktojeni klinikën për të pyetur nëse mund të organizojë vlerësim për moshën e fëmijës suaj. Për një takim, përdorni faqen për rezervim dhe përshkruani arsyen e vizitës.