Dhimbje dhëmbi: kur duhet të shkoni menjëherë te dentisti?

Dhimbja e dhëmbit duhet vlerësuar nga dentisti kur zgjat më shumë se një ose dy ditë, përsëritet, përkeqësohet ose shoqërohet me shenja të tjera si ënjtje, temperaturë, shije të keqe në gojë apo dhimbje gjatë kafshimit. Kërkoni kujdes dentar urgjent nëse dyshoni për infeksion ose keni ënjtje të fytyrës. Nëse ënjtja po ju vështirëson frymëmarrjen, gëlltitjen apo të folurin, ose përfshin zonën e syrit apo qafës, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore emergjente.

Dhimbja nuk tregon vetë se cili është shkaku. Mund të lidhet me karies të thellë, inflamacion të pulpës, një çarje, problem të mishrave të dhëmbëve, traumë ose infeksion. Vetëm ekzaminimi mund të përcaktojë çfarë po ndodh dhe trajtimin e duhur. Ky artikull ju ndihmon të dalloni nivelin e urgjencës dhe të shmangni veprime që mund ta përkeqësojnë gjendjen, por nuk zëvendëson vlerësimin profesional.

Kur kërkohet ndihmë emergjente tani?

Telefononi shërbimin lokal të urgjencës ose shkoni në spital pa pritur një takim të zakonshëm dentar nëse dhimbja shoqërohet me ndonjë nga këto shenja:

Vështirësi në frymëmarrje, gëlltitje ose të folur.
Ënjtje e madhe ose që po përhapet në gojë, fytyrë apo qafë.
Ënjtje ose dhimbje rreth syrit, ose ndryshim i papritur i shikimit.
Vështirësi e theksuar për të hapur gojën, sidomos bashkë me ënjtje apo gjendje të rënduar.
Gjakderdhje e rëndë pas një traume që nuk ndalet.

Këto mund të sinjalizojnë problem që kërkon vlerësim urgjent, veçanërisht kur ënjtja prek rrugët e frymëmarrjes ose po përhapet. Mos prisni përgjigje nga një formular online ose nga një konsultë rutinë. Nëse jeni në Tiranë, drejtohuni te shërbimi mjekësor emergjent më i afërt për shenja të rrezikut të menjëhershëm.

Kur duhet dentist urgjent po atë ditë?

Kontaktoni një dentist sa më shpejt, mundësisht po atë ditë, nëse keni dhimbje të fortë që nuk qetësohet, ënjtje në mishra ose fytyrë, temperaturë, qelb ose shije të keqe, nyje të ndjeshme në qafë, vështirësi në përtypje, ose një dhëmb të thyer me dhimbje. Një absces dentar është grumbullim infeksioni dhe zakonisht nuk zgjidhet vetë; kërkon trajtim nga dentisti. Mos e shponi dhe mos u përpiqni ta kulloni në shtëpi.

Pas goditjes ose aksidentit, një dhëmb i lëvizshëm, i zhvendosur, i thyer thellë ose i dalë nga vendi kërkon udhëzim dentar të menjëhershëm. Veproni shpejt dhe mos e lini për ditën tjetër. Nëse ka edhe traumë të kokës, humbje ndjenjash ose gjakderdhje që nuk kontrollohet, kërkoni shërbim mjekësor emergjent.

NHS këshillon vlerësim dentar kur dhimbja zgjat mbi dy ditë, nuk largohet me qetësues, shoqërohet me temperaturë, dhimbje gjatë kafshimit, mishra të skuqur, shije të keqe ose ënjtje të faqes e nofullës. Përshkrimi i tyre për dhimbjen e dhëmbit është një orientim për pacientët në Mbretërinë e Bashkuar; në Shqipëri, kontaktoni dentistin ose shërbimin mjekësor lokal sipas rëndësisë së shenjave.

Shenjat që nuk duhen injoruar

Shenja	Çfarë mund të nënkuptojë	Hapi i arsyeshëm
Dhimbje që zgjat, pulson ose ju zgjon natën	Mund të ketë karies, inflamacion të pulpës ose një problem tjetër që kërkon diagnozë	Rezervoni vlerësim dentar; urgjenca rritet nëse dhimbja është e fortë ose po përkeqësohet
Ndjeshmëri e shkurtër ndaj të ftohtit apo të ëmblës	Mund të lidhet me karies, konsumim të smaltit ose tërheqje të mishrave	Kontrolloni dhëmbin, veçanërisht nëse ndjeshmëria përsëritet ose zgjat pas stimulit
Dhimbje gjatë kafshimit	Mund të vijë nga çarje, mbushje e dëmtuar, inflamacion ose ndryshim i kontaktit të dhëmbëve	Shmangni përtypjen mbi atë anë dhe kërkoni kontroll
Ënjtje, temperaturë, qelb ose shije e keqe	Mund të jetë shenjë infeksioni dentar	Kërkoni takim urgjent me dentistin; për vështirësi në frymëmarrje, gëlltitje ose të folur kërkoni emergjencë mjekësore
Dhimbje pas goditjes ose dhëmb i thyer	Mund të ketë dëmtim të smaltit, pulpës ose indeve përreth	Kontaktoni dentistin menjëherë dhe tregoni si ndodhi trauma

Këto simptoma nuk përcaktojnë diagnozën. Për shembull, dhimbja që vjen e shkon nuk përjashton dëmtim, dhe mungesa e dhimbjes nuk garanton se dhëmbi është i shëndetshëm. Një infeksion mund të ndryshojë me kalimin e kohës; për këtë arsye, një përmirësim i përkohshëm nuk është arsye për ta shtyrë kontrollin nëse ka pasur ënjtje ose temperaturë.

Si ndryshojnë urgjencat te fëmijët?

Fëmijët mund ta përshkruajnë dhimbjen ndryshe nga të rriturit; mund të refuzojnë ushqimin, të zgjohen natën ose të mos duan të prekin një anë të gojës. Dhimbja e fortë, ënjtja, temperatura, trauma ose vështirësia për të pirë kërkojnë këshillë dentare të shpejtë. Dhëmbët e qumështit gjithashtu mund të infektohen, ndaj mos supozoni se problemi mund të lihet pa kontroll sepse dhëmbi do të ndërrohet. Për vështirësi në frymëmarrje apo gëlltitje, kërkoni ndihmë emergjente pavarësisht moshës.

Çfarë mund të bëjë dentisti gjatë vlerësimit?

Dentisti pyet kur filloi dhimbja, çfarë e nxit, sa zgjat dhe nëse ka shenja të tjera. Më pas kontrollon dhëmbin, mishrat, kafshimin dhe zonën përreth. Sipas rastit mund të nevojiten radiografi ose teste të tjera për të kuptuar nëse problemi vjen nga kariesi, pulpa, rrënja, një çarje apo indet mbështetëse.

Trajtimi varet nga diagnoza dhe nga mundësia për ta ruajtur dhëmbin. Mund të nevojitet pastrim i kariesit dhe mbushje, trajtim i kanalit të rrënjës, kujdes për mishrat, trajtim i infeksionit ose, në disa raste, heqje e dhëmbit kur nuk mund të restaurohet në mënyrë të parashikueshme. Heqja nuk është zgjidhja automatike për çdo dhimbje. Dentisti duhet t’ju shpjegojë arsyet, alternativat, rreziqet dhe çfarë ndodh nëse trajtimi shtyhet.

Trajtimi endodontik synon të trajtojë indin e infektuar ose të dëmtuar brenda dhëmbit dhe, kur është i mundur, ta ruajë atë. Mund të lexoni informacionin e Art Dent për endodoncinë dhe trajtimin e kanaleve, si dhe për kirurgjinë orale kur diagnoza kërkon procedurë kirurgjikale. Këto faqe përshkruajnë shërbime të përgjithshme; zgjedhja bëhet pas vlerësimit klinik.

Çfarë të bëni derisa të vizitoheni?

Nëse nuk keni shenja emergjente, telefononi dentistin dhe tregoni qartë simptomat. Shënoni kur filluan, nëse dhimbja po rritet, ku ndodhet, çfarë e nxit dhe nëse keni temperaturë apo ënjtje. Tregoni sëmundjet, alergjitë dhe ilaçet që përdorni. Këto të dhëna mund të ndihmojnë ekipin të vlerësojë sa shpejt duhet të vizitoheni.

Mbani higjienë të butë dhe shmangni ushqime që e shtojnë dhimbjen, si ato shumë të nxehta, të ftohta ose të forta.
Mund të pyesni farmacistin për një qetësues pa recetë të përshtatshëm për moshën, gjendjen shëndetësore dhe barnat që merrni; ndiqni fletëudhëzimin dhe mos i tejkaloni dozat.
Nëse keni ënjtje, temperaturë, dhimbje të fortë ose gjendja po përkeqësohet, njoftoni dentistin menjëherë në vend që të prisni një takim rutinë.
Nëse ju ka rënë një mbushje apo kurorë, ruajeni pjesën dhe mos përdorni ngjitës shtëpiak. Mos vendosni barna direkt mbi mishra ose dhëmb.

Mos vendosni aspirinë mbi dhëmb ose mishra, pasi mund të irritojë dhe dëmtojë indet. Mos merrni antibiotikë të mbetur nga një recetë e vjetër ose të dikujt tjetër. Antibiotikët nuk e zëvendësojnë trajtimin dentar dhe nuk janë të nevojshëm për çdo dhimbje apo infeksion; vendimin e merr profesionisti pas vlerësimit. Udhëzimi i Shoqatës Amerikane të Stomatologjisë për antibiotikët në dhimbjen dhe ënjtjen dentare thekson rolin e trajtimit dentar për shumë gjendje pulpare dhe periapikale.

Çfarë të mos bëni

Mos e shtyni vizitën për të parë nëse dhimbja ikën vetë, sidomos kur ka ënjtje, temperaturë, qelb ose dhimbje gjatë kafshimit.
Mos e shponi ënjtjen dhe mos përpiquni të kulloni një absces. Kjo mund të dëmtojë indet dhe nuk heq shkakun e infeksionit.
Mos përdorni antibiotikë pa udhëzim dhe mos ndani ilaçe me persona të tjerë.
Mos e mbuloni dhimbjen me doza të përsëritura pa këshillë; qetësuesit mund të kenë kundërindikacione dhe ndërveprime me barna të tjera.
Mos u mbështetni te fotografitë për diagnozë. Një imazh mund të ndihmojë në orientim, por ekzaminimi dhe ndonjëherë radiografia janë të nevojshme.

Kur duhet trajtuar menjëherë një absces?

Një absces dentar mund të shoqërohet me dhimbje të fortë, ënjtje, temperaturë, skuqje, ndjeshmëri ndaj të nxehtit ose të ftohtit, shije të pakëndshme dhe vështirësi në përtypje. Jo çdo pacient i ka të gjitha shenjat. NHS thotë se abscesi kërkon trajtim urgjent nga dentisti dhe nuk largohet vetë. Shihni udhëzimin e NHS për abscesin dentar për listën e shenjave dhe dallimin mes kujdesit urgjent dhe emergjencës.

Trajtimi mund të përfshijë drenim të infeksionit, trajtim të kanalit ose heqje të dhëmbit, në varësi të burimit dhe mundësisë për ta ruajtur. Nëse infeksioni po përhapet ose keni gjendje të rënduar, profesionisti mund të vlerësojë edhe trajtim shtesë. Mos prisni që një qetësues ta shërojë shkakun: ai mund të ulë dhimbjen përkohësisht, por nuk pastron kariesin apo burimin e infeksionit.

Si ta shpjegoni rastin kur telefononi

Një telefonatë e shkurtër mund të përshpejtojë triazhimin. Përgatitni këto informacione:

Cili dhëmb ose cila anë ju dhemb, nëse e dini.
Kur filloi dhe nëse dhimbja është e vazhdueshme, pulsuese apo vetëm gjatë ngrënies.
Nëse keni ënjtje, temperaturë, shije të keqe, gjakderdhje ose vështirësi për të hapur gojën.
Nëse dhimbja filloi pas traume, mbushjeje, nxjerrjeje apo një trajtimi tjetër.
Cilat sëmundje, alergji dhe barna duhet të dijë dentisti.

Nëse jeni në Tiranë dhe nuk keni shenja që kërkojnë emergjencë spitalore, Art Dent Clinic publikon shërbimet e veta dhe mund të kontaktohet për të pyetur mbi vlerësimin dentar. Shikoni shërbimet dentare në Tiranë dhe përdorni faqen Kërko preventiv për një kërkesë jo-emergjente; formulari nuk duhet përdorur për vështirësi në frymëmarrje, ënjtje që përhapet ose përkeqësim të rëndë.

Pyetje të shpeshta

A duhet të shkoj te dentisti nëse dhimbja vjen e ikën?

Po, nëse përsëritet, zgjat ose përkeqësohet. Dhimbja e ndërprerë mund të vijë nga disa shkaqe dhe nuk tregon se problemi është zgjidhur.

A është ënjtja e faqes gjithmonë urgjencë?

Ënjtja e re e fytyrës ose mishrave duhet diskutuar urgjent me dentistin, veçanërisht nëse keni temperaturë apo dhimbje të fortë. Nëse ënjtja prek qafën ose syrin, përhapet shpejt, ose vështirëson frymëmarrjen, gëlltitjen apo të folurin, kërkoni ndihmë mjekësore emergjente.

A mund ta trajtoj një absces me antibiotikë?

Mos filloni antibiotikë pa vlerësim. Shumë probleme dentare kërkojnë trajtim të shkakut, si pastrim, trajtim kanali ose drenim; vetëm profesionisti vendos nëse antibiotiku është i nevojshëm.

Çfarë nëse dhëmbi më dhemb kur kafshoj?

Shmangni përtypjen në atë anë dhe caktoni kontroll. Shkaku mund të jetë çarje, mbushje e dëmtuar, inflamacion ose një problem tjetër që kërkon ekzaminim.

A mund të pres deri sa të kthehem nga udhëtimi?

Nëse keni dhimbje të fortë, ënjtje, temperaturë ose shenja infeksioni, mos e shtyni vlerësimin për një udhëtim të ardhshëm. Kërkoni kujdes aty ku ndodheni.

Kur nevojitet spitali dhe jo vetëm dentisti?

Vështirësia në frymëmarrje, gëlltitje apo të folur, ënjtja e madhe në gojë ose qafë dhe ënjtja rreth syrit me ndryshim shikimi janë shenja për ndihmë emergjente, jo për një takim rutinë.

Përfundim

Dhimbja e dhëmbit nuk duhet vlerësuar vetëm nga intensiteti i saj. Kohëzgjatja, ënjtja, temperatura, trauma dhe vështirësia në frymëmarrje ose gëlltitje ndihmojnë të kuptohet sa shpejt duhet kërkuar ndihmë. Për dhimbje që vazhdon ose përsëritet, caktoni kontroll dentar; për shenja të përhapjes së infeksionit ose rrezik të menjëhershëm, kërkoni kujdes urgjent. Art Dent Clinic në Tiranë mund t’ju informojë për vlerësimin dentar, por simptomat serioze nuk duhet të presin përgjigje online.

Burime mjekësore: NHS: Toothache; NHS: Dental abscess; ADA: Antibiotics for dental pain and swelling.